Trong rất nhiều phê phán và bào chữa các hành vi gần đây, nói chung, đều có “đã làm sai quy trình”, hoặc “đã làm đúng quy trình”. Đây đó, khi thắc mắc “tại sao lại lại làm thế” thì câu trả lời là “quy trình nó thế”.
Tôi không biết mình sa vào cái vũng lầy của việc không biết nên tranh luận ra sao với những “robot” như vậy. Nhưng việc bản thân chưa có lập luận tốt vẫn khiến tôi đi tìm câu trả lời.
Và Phạm Đức Trù kết luận, quá trình là bắt buộc (vì sẽ ra kết quả dự kiến), còn quy trình thì không bắt buộc. Và đây là khái niệm dành cho bên sản xuất, đặc biệt là khi sản xuất quy mô lớn. Vì để đảm bảo sản phẩm đầu ra ổn định chất lượng với một số lượng lớn, không thể làm mỗi chỗ một kiểu.
Tuy nhiên, nếu hiểu như vậy, để ra một kết quả dự kiến, có thể có nhiều quá trình. Đặc biệt với một hoạt động nhận thức. Nên khi đó, người ta không quá chú trọng quá trình, mà chú trọng nhiều vào quy trình. Nhưng một quy trình tốt phải gắn được với quá trình thực. Có rất nhiều quy trình xây dựng trên giời, chẳng gắn với quá trình nào. Thậm chí người ta chỉ đi sao chép một quy trình “quốc tế”, khen nó tiến bộ, nhưng thật tiếc, nó không gắn với quá trình thực ở VN. Và đúng là có rất nhiều sự nhầm lẫn không nên có, khiến tranh luận tích cực khó xảy ra, chỉ vì không phân biệt tốt hai việc khác nhau.
Thế nên, khi một hành vi được coi là có vấn đề, cái gì được xem xét?
https://viettimes.vn/tu-chu-dai-hoc-va-thi-truong-qua-cau-chuyen-dai-hoc-duy-tan-post149353.html
Còn ở đây:
Theo tôi, trong trường hợp trên, nên xem xét quy trình. Nhưng làm ơn đừng nói “quy trình đã được abc duyệt”, hoặc quy trình “quốc tế” nhé. Quy trình mà không gắn với quá trình thực nào thì đều cần xem xét lại.
Còn trong trường hợp dưới, thì phải xem xét lại quá trình, với đầu vào và đầu ra. Không thể nói học một “mẫu” là học ‘giả’. Đó là một hành vi đáp ứng tiêu chí “học”, nên nếu bàn luận như vậy sẽ không hi vọng có giải pháp phù hợp. Thậm chí còn làm cho nhiều người hiểu sai, cho là “học thuộc” không phải là học.
Can Thiệp Đa Ngành 